جعاله

 

مقدمه

 جعالــه قــراردادی مــورد تأییــد اسلام اســت. ایــن قــرارداد در قدیــم بــه صـورت جزئـی انجـام مـی‌شـد امـا بـا روی کار آمـدن نظامهـای جدیـد اقتصـادی می‌تـوان ایـن قـرارداد را در سـطح کلان توسـط دولـت یـا بانـک اجـرا نمـود. مثـلا دولـت اعلام مـی دارد کـه هر موسسـه ای یـا پیمانکاری کـه معدنـی را کشـف و اسـتخراج نماید فلان اجرت بـه او تعلـق میگیرد. باتوجـه بـه مشـروعیت جعالـه، ایـن قـرارداد در متـن قانـون عملیـات بانکـی بـدون ربـای ایـران گنجانـده شـده و امـروز نیـز یکـی از رایـج تریـن و کاربـردی تریـن شـیوه هـای اعطـای تسهیلات در بانـک هـا و مؤسسـات اعتبـاری مـی‌باشـد. تعریف جعالـه در لغـت بـه معنـای اجـرت، حـق العمـل و مـزد مـی‌باشـد و در اصطلاح، قـراردادی اسـت کـه بـه موجـب آن جاعـل یـا کارفرمـا متعهد مـی‌شـود در قبـال انجـام کار یـا خدمتـی توسـط عامـل یـا پیمانـکار، اجـرت تعییـن شـده را طبـق قـرارداد بـه عامـل بپـردازد. طرفـی کـه عمـل را انجـام می‌دهـد (عامـل) یـا (پیمانـکار) نامیـده مـی‌شـود. بــرای مثــال جاعــل متعهــد مــی‌شــود در صــورت تعمیــر مســکن بــا خصوصیــات و ویژگــی هــای مــورد نظــر و مذکــور در قــرارداد توســط بانـک، مبلـغ معینـی را طـی اقسـاط بـه بانـک پرداخـت نمایـد. ویژگـی مهـم قـرارداد جعالـه آن اسـت کـه معلـوم بـودن جزئیـات کار شـرط نیسـت بـرای مثـال لازم نیسـت بدانیـم بـرای عمـل مـورد جعاله چــه میــزان زمــان و نیــرو بایــد صــرف کــرد، البتــه جهــل کلــی بــه موضـوع هـم جایـز نیسـت.


ارکان جعاله

 1-ایجــاب و قبــول:  شـامل هـر لفظـی اسـت کـه مفـاد قـرارداد را بطـور واضـح بیـان کنـد و نیـاز بـه ذکـر الفـاظ خاصـی نیسـت.
2-جاعـل (کارفرمـا): کسـی کـه خـود را متعهـد بـه پرداخت پـاداش یـا اجـرت نمایـد جاعـل نامیـده می‌شـود.
3-عامــل (پیمانــکار): کســی کــه درخواســت مــورد نظــر جاعــل (کارفرمـا) را انجــام مــی‌دهــد، عامــل نامیــده می‌شــود.

 


انواع جعاله

1-جعالـه عـام: بـرای جاعـل (کارفرما) فرقـی نـدارد کـه درخواسـت مـورد نظـرش، توسـط چـه کسـی انجـام پذیـرد، مثلاً می‌گویـد، هـر کـس خانـه‌ام را بـا ایـن خصوصیـات تعمیـر کنـد، ایـن مبلـغ را بـه او خواهـم داد.
2-جعالــه خــاص: بــه ایــن معناســت کــه بــرای مثــال جاعــل بــه پیمانــکار مشــخصی مثــل بانــک بگویــد چنانچــه فلان ســاختمان را در زمـان معیـن احـداث یـا تعمیـر نمایـد مبلغـی را بــه عنـوان مـزد پرداخــت خواهــد‌کــرد.قراردادهــای بانکــی جعالــه خــاص اســت کــه متقاضــی تســهیلات بــا بانـک عقـدی منعقـد مـی‌کنـد مبنـی بـر اینکـه بانـک، کار خاصـی را بـرای او (جاعـل) انجـام دهـد و مـزدش را بـه صـورت اقسـاطی از او (جاعــل) دریافــت کنــد. 


کاربرد‌های جعاله در نظام بانکی

 1- ایجــاد تسهیلات لازم بــرای گســترش امــور تولیــدی، بازرگانــی و خدماتــی در بخــش هــای مختلــف اقتصــادی صنعــت و معــدن، کشــاورزی، خدمــات، ســاختمان و مســکن.
2- انجـام فعالیتهـای خدماتـی، عمرانـی یـا تأسیسـاتی؛ ماننـد تعمیـر، تکمیـل و احـداث راه و سـاختمان؛ راه انـدازی کارخانـه، حفـاری و حمـل و نقـل؛

 


نکات تکمیلی

 1- اگـر جاعـل در خلال انجـام کار، قـرارداد را فسـخ نمایـد بایـد اجـرت کارهایـی کـه عامل (کارفرمـا) تـا آن موقـع انجـام داده را پرداخـت کند، اما اگـر عامـل، فسـخ کننـده قـرارداد باشـد مسـتحق چیـزی نخواهـد بود. 
2- جعالــه قــراردادی جایــز اســت؛ بنابرایــن طرفیــن مــی‌تواننــد هــر زمــان کــه اراده کننــد قــرارداد را فســخ نماینــد. 
3- جعالـه در زمـره قراردادهـای تملیکـی قـرار نـدارد و عامـل تنهـا پس از اتمـام و تحویـل کار مسـتحق دریافـت اجـرت می‌گـردد.
4- جعاله هــای بانكــي، متقاضــی تسهیلات بــا بانــك، جعالــه‌ای منعقـد می‏كنـد مبنـی بـر اين‌كـه بانـك كار خاصـی را بـرای او انجـام دهـد و جعـل را بـه صـورت نسـية اقسـاطی از او دريافـت كنـد، سـپس بانــك در قــرارداد جعالــه دیگری(ثانویــه) كــه بــه صــورت نقــد اســت، انجــام كار را بــه عامــل دیگــری میســپارد.

 

 



گروه دورانV6.0.5.0